Plan 75 (2022) – วันเลือกตาย กฎหมายการุณยฆาตผู้สูงอายุ นโยบายรัฐอันเย็นชา และคุณค่าของลมหายใจสุดท้าย สู่ภาพยนตร์ดราม่า-ดิสโทเปียสะเทือนขวัญสังคมของ จิเอะ ฮายาคาวะ และ จิเอโกะ ไบโช
ในฐานะภาพยนตร์แนวดราม่า-ดิสโทเปียสะท้อนปัญหาสังคมร่วมสมัย (Social Sci-Fi / Dystopian Drama Feature) ผลงานร่วมทุนสร้างระหว่างญี่ปุ่น ฝรั่งเศส และฟิลิปปินส์ Plan 75 (2022) หรือในชื่อไทย วันเลือกตาย ผลงานการเขียนบทและกำกับภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของ จิเอะ ฮายาคาวะ (Chie Hayakawa) ซึ่งพัฒนามาจากภาพยนตร์สั้นในโปรเจกต์รวมเรื่องสั้น Ten Years Japan (2018) คือผลงานที่เปิดตัวอย่างทรงเกียรติในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเมืองคานส์ และคว้ารางวัลพิเศษ กล้องทองคำ (Caméra d’Or Special Distinction) หนังตั้งคำถามอย่างลึกซึ้งต่อปัญหาภาวะประชากรสูงวัย (Super-Aging Society) ความเสื่อมถอยของระบบสวัสดิการ และการที่รัฐมองชีวิตมนุษย์เป็นเพียงตัวเลขงบประมาณ นำแสดงโดยนักแสดงหญิงชั้นครูของญี่ปุ่น จิเอโกะ ไบโช (Chieko Baisho), ฮายาโตะ อิโซมุระ (Hayato Isomura), ยูมิ คาวาอิ (Yumi Kawai) และ สเตฟานี อาเรียนเน (Stefanie Arianne)
เรื่องย่อ: นโยบายการุณยฆาตวัย 75 เงินปลอบขวัญแสนเยน สู่การตัดสินใจทิ้งชีวิต
เรื่องราวเกิดขึ้นในญี่ปุ่นอนาคตอันใกล้ หลังจากเกิดเหตุกราดยิงสังหารคนชราโดยกลุ่มวัยรุ่นที่มองว่าคนแก่เป็นภาระของประเทศ รัฐบาลญี่ปุ่นจึงผ่านร่างกฎหมายใหม่ชื่อ “Plan 75” นโยบายที่เปิดโอกาสให้พลเมืองที่มีอายุตั้งแต่ 75 ปีขึ้นไป สามารถเข้ารับบริการ “การุณยฆาตโดยสมัครใจ” โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ พร้อมมอบเงินก้อน 100,000 เยนให้ไปใช้ชีวิตในวาระสุดท้าย จัดการพิธีศพให้ฟรี และมีบริการพูดคุยทางโทรศัพท์เพื่อเตรียมความพร้อมทางจิตใจ
เรื่องราวดำเนินผ่าน 3 กลุ่มตัวละครหลัก: มิจิ ทาคาฮาชิ (รับบทโดย จิเอโกะ ไบโช) หญิงชราวัย 78 ปี ผู้ขยันขันแข็งและใช้ชีวิตอย่างโดดเดี่ยวในอพาร์ตเมนต์เก่า เธอทำงานเป็นพนักงานทำความสะอาดโรงแรม แต่แล้ววันหนึ่งกลับถูกเลิกจ้างกะทันหันเนื่องจากอายุมากเกินไป เมื่อไม่สามารถหางานใหม่ได้และเผชิญความเสี่ยงที่จะถูกไล่ที่ มิจิจึงเริ่มหมดหนทางและตัดสินใจสมัครเข้าร่วมโครงการ Plan 75
ในอีกด้านหนึ่ง ฮิโรมุ (รับบทโดย ฮายาโตะ อิโซมุระ) ข้าราชการหนุ่มประจำศูนย์บริการ Plan 75 ที่ทำหน้าที่ชักชวนและรับสมัครคนชราเข้าโครงการอย่างเย็นชาตามหน้าที่ เริ่มเกิดความขัดแย้งในใจเมื่อลุงแท้ๆ ของเขาเดินเข้ามาขอยื่นเรื่องตาย ขณะเดียวกัน มาเรีย (รับบทโดย สเตฟานี อาเรียนเน) แรงงานหญิงชาวฟิลิปปินส์ที่ทำงานในโรงพยาบาล ตัดสินใจย้ายมารับงานจัดการข้าวของและคัดแยกศพในโครงการนี้เพื่อหาเงินส่งกลับไปรักษาลูกสาวที่ป่วยหนัก ชะตากรรมของทุกคนค่อยๆ เชื่อมโยงกันและเผยให้เห็นความโหดร้ายเงียบงันของระบบที่ผลักไสคนที่หมดประโยชน์ให้ออกจากสังคม
สุนทรียะแห่งความสงบอันเยือกเย็น ภาวะสุญญากาศทางอารมณ์ และบทบาทชีวิตอันงดงาม
Plan 75 (2022) โดดเด่นด้วยการกำกับภาพที่สุขุม นิ่ง เรียบง่าย แต่ทรงพลัง ทุกช็อตถูกจัดวางด้วยโทนสีหม่นเทาและแสงธรรมชาติที่สะท้อนความเหงาและโดดเดี่ยวของผู้สูงวัยในเมืองใหญ่ หนังจงใจไม่บิวต์อารมณ์ด้วยดนตรีฟูมฟาย แต่ใช้ “ความเงียบ” และเสียงแวดล้อมในชีวิตประจำวันมากดทับความรู้สึกของผู้ชมให้สัมผัสถึงความสิ้นหวังอย่างช้าๆ
ความยอดเยี่ยมสูงสุดของภาพยนตร์เรื่องนี้คือ การแสดงอันละเมียดละไมของ จิเอโกะ ไบโช ในวัยกว่า 80 ปี ที่ถ่ายทอดชีวิตของ มิจิ ได้อย่างมีเกียรติ ศักดิ์ศรี และเปี่ยมด้วยความอ่อนโยน ท่าทางการกินอาหารคนเดียว การมองดูพระอาทิตย์ตกดิน หรือการพูดคุยทางโทรศัพท์กับเจ้าหน้าที่คอลเซ็นเตอร์ (รับบทโดย ยูมิ คาวาอิ) กลายเป็นฉากที่บีบหัวใจอย่างที่สุด หนังไม่ได้สร้างภาพรัฐบาลให้เป็นตัวร้ายชัดเจนแบบหนังสไตล์ดิสโทเปียทั่วไป แต่ชี้ให้เห็นว่า “ความสุภาพที่ไร้หัวใจ” และการยอมจำนนต่อระบบต่างหากที่เป็นความน่ากลัวที่แท้จริง
ทำไมถึงเป็นภาพยนตร์ที่คุณต้องไปเป็นพยานด้วยตัวเอง?
- ผลงานคว้ารางวัลพิเศษ Caméra d’Or จากเทศกาลหนังเมืองคานส์: การันตีคุณภาพงานสร้าง บทภาพยนตร์ และสุนทรียศาสตร์ชั้นสูง
- การแสดงระดับตำนานของ จิเอโกะ ไบโช: มอบการแสดงที่เงียบสงบแต่ทรงพลังจนสะกดอารมณ์คนดูทั้งโรงภาพยนตร์
- ประเด็นสังคมที่ใกล้ตัวคนไทยและทั่วโลก: การจำลองภาพสังคมสูงวัยที่ขาดตาข่ายรองรับทางสังคมได้อย่างสมจริงและชวนขนลุก
- การตั้งคำถามเชิงศีลธรรมเรื่อง ‘การุณยฆาต’: เจาะลึกเส้นแบ่งระหว่างความต้องการตายอย่างมีศักดิ์ศรี กับการถูกบีบให้ตายเพราะความจน
- ผลงานขึ้นหิ้งสำหรับคอหนัง Drama, Dystopian, Social Realism, Japanese Cinema, Cannes Film Festival: หนังสะท้อนชีวิตที่บีบคั้นหัวใจ มอบความรู้สึกตกตะกอน และทำให้เห็นคุณค่าของลมหายใจอย่างแท้จริง
