I Am Not Madame Bovary (2016) อย่าคิดหลอกเจ้ – มหากาพย์การฟ้องร้องสิบปีของหญิงชนบท เสียดสีระบบข้าราชการจีน และการพลิกบทบาทครั้งประวัติศาสตร์ของ ฟ่าน ปิงปิง ผ่านกรอบภาพวงกลมสุดวิจิตร
ในฐานะภาพยนตร์ดราม่าเสียดสีการเมืองและระบบราชการระดับมาสเตอร์พีซ (Political Satire & Social Comedy-Drama) ดัดแปลงจากนวนิยายชื่อดังของ หลิวเจิ้นยหวิน ผลงานการกำกับของปรมาจารย์ผู้กำกับจีน เฝิงเสี่ยวกัง (Feng Xiaogang) I Am Not Madame Bovary (2016) หรือชื่อภาษาจีน 我不是潘金莲 (หว่อ ปู๋ ซื่อ พานจินเหลียน) นำแสดงโดย ฟ่าน ปิงปิง (Fan Bingbing), กัวเทา (Guo Tao), ต้าเผิง (Da Peng), จางเจียอี้ (Zhang Jiayi) และ หยวนเหวินคัง คือภาพยนตร์ที่สร้างแรงสั่นสะเทือนในเทศกาลภาพยนตร์ระดับนานาชาติ คว้ารางวัลเปลือกหอยทองคำ (Golden Shell) จากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติซานเซบาสเตียน และส่งให้ฟ่าน ปิงปิง คว้ารางวัลนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยมจากทั้งเวทีซานเซบาสเตียนและ Asian Film Awards
เรื่องย่อ: แผนแกล้งหย่ากลายเป็นหย่าจริง ตราบาปหญิงแพศยา และการร้องทุกข์สะท้านปักกิ่ง
เรื่องราวเกิดขึ้นในชนบทของมณฑลหนึ่งในประเทศจีน “หลี่เสวี่ยเหลียน” (รับบทโดย ฟ่าน ปิงปิง) หญิงชาวบ้านธรรมดา ได้ตกลงกับ “ฉินอวี้เหอ” สามีของเธอ เพื่อทำเรื่อง “แกล้งหย่า” ตามกฎหมาย โดยมีเป้าหมายเพื่อเลี่ยงข้อจำกัดในการซื้อห้องชุดของรัฐสำหรับพนักงานขับรถบรรทุกและขอสิทธิประโยชน์ทางที่อยู่อาศัย
ทว่าหลังจากหย่าร้างได้ไม่นาน ฉินอวี้เหอกลับหักหลังด้วยการไปแต่งงานใหม่กับหญิงสาวอีกคนและย้ายเข้าไปอยู่ในแฟลตนั้นจริงๆ หลี่เสวี่ยเหลียนที่โกรธแค้นจึงไปฟ้องศาลประชาชนประจำอำเภอ เพื่อขอให้ศาลพิพากษาว่า “การหย่าครั้งแรกเป็นโมฆะ” เพื่อที่เธอจะได้กลับมาจดทะเบียนสมรสใหม่ และ “หย่าขาดจริงด้วยตนเอง” เพื่อกู้ศักดิ์ศรีคืนมา แต่ศาลตัดสินยกฟ้องเนื่องจากเอกสารการหย่าถูกต้องตามกฎหมายทุกประการ
เมื่อเธอไปเผชิญหน้ากับอดีตสามีเพื่อทวงคำอธิบาย เขากลับดูหมิ่นเธอต่อหน้าธารกำนัลว่าเธอคือ “พานจินเหลียน” (ตัวละครหญิงคลาสสิกของวรรณกรรมจีนที่เป็นสัญลักษณ์ของหญิงคบชู้และวางยาพิษสังหารสามี หรือเทียบได้กับ มาดามโบวารี ของฝรั่งเศส) คำสบประมาทนี้จุดชนวนให้หลี่เสวี่ยเหลียนปฏิญาณว่าจะล้างมลทินให้ตัวเอง เธอเริ่มเดินสายร้องทุกข์ต่อเจ้าหน้าที่ระดับอำเภอ นายกเทศมนตรีเมือง จนกระทั่งลักลอบเดินทางไปยังกรุงปักกิ่งในช่วงการประชุมสภาประชาชนแห่งชาติ การดิ้นรนอย่างไม่ยอมแพ้นานนับทศวรรษของหญิงชนบทเพียงคนเดียว ได้สร้างความหวาดผวาให้แก่บรรดาข้าราชการทุกระดับชั้นที่กลัวจะสูญเสียตำแหน่งและเก้าอี้ทางการเมือง
จุดเด่นและมิติเชิงภาพยนตร์ที่ไม่ควรมองข้าม
I Am Not Madame Bovary (2016) โดดเด่นด้วย การใช้อัตราส่วนภาพเชิงสัญลักษณ์อย่างสร้างสรรค์ (Innovative Aspect Ratios & Visual Storytelling) เฝิงเสี่ยวกัง เลือกใช้ “กรอบภาพทรงกลม” (Circular Crop) ในช่วงฉากชนบท เพื่อจำลองมุมมองภาพวาดทิวทัศน์โบราณของจีนยุคราชวงศ์ซ่ง สร้างความรู้สึกเหมือนผู้ชมกำลังแอบมองเหตุการณ์ผ่านเลนส์กล้องส่องทางไกล ก่อนจะเปลี่ยนเป็น “กรอบภาพสี่เหลี่ยมจัตุรัส” (Square Frame) เมื่อตัวละครเดินทางเข้าสู่เมืองหลวงปักกิ่ง สะท้อนถึงความแข็งทื่อ กฎระเบียบ และการควบคุมของระบบราชการส่วนกลาง
ความยอดเยี่ยมของภาพยนตร์เรื่องนี้คือ การทลายภาพลักษณ์ซูเปอร์สตาร์ของ ฟ่าน ปิงปิง (Career-Defining Performance) ฟ่าน ปิงปิง สลัดภาพลักษณ์ความหรูหราบนพรมแดงออกไปจนหมดสิ้น สวมบทบาทหญิงชาวนาหน้ากร้านแดด สวมเสื้อผ้าเก่าซอมซ่อ และพูดสำเนียงถิ่นได้อย่างแนบเนียน เธอถ่ายทอดความดื้อรั้น ความคับแค้นใจ และศักดิ์ศรีของผู้หญิงชนบทที่ยอมแลกทุกสิ่งในชีวิตเพื่อคำว่า “ความยุติธรรม” ออกมาได้อย่างทรงพลังและน่าเชื่อถือ
ไฮไลต์สำคัญที่ทำให้ภาพยนตร์เรื่องนี้คุ้มค่าแก่การรับชม
- การประชดประชันความเฉื่อยชาของระบบราชการจีน: การสะท้อนภาพข้าราชการที่ทำงานแบบ “ปัดความรับผิดชอบ” และสนใจเพียงการรักษาความมั่นคงในตำแหน่งของตนเองมากกว่าการแก้ปัญหาของประชาชน
- สุนทรียศาสตร์งานภาพสไตล์จีนประเพณี: การจัดวางองค์ประกอบ แสงเงา และโทนสีธรรมชาติที่ผสมผสานระหว่างศิลปะคลาสสิกกับภาพยนตร์ร่วมสมัยได้อย่างงดงาม
- การแสดงสมทบของเหล่านักแสดงสายฝีมือ: ตัวละครข้าราชการ ทนายความ และตำรวจที่ถ่ายทอดความตลกหน้าตาย (Deadpan Satire) ได้อย่างเป็นธรรมชาติ
- ปมสะท้อนสถานะของผู้หญิงในสังคมปิตาธิปไตย: การตีแผ่ตราบาปทางศีลธรรมที่สังคมมักโยนให้ฝ่ายหญิงเมื่อความสัมพันธ์ในชีวิตคู่พังทลาย
- ความบันเทิงที่ตอบโจทย์คอหนังแนว Political Satire, Arthouse Drama, Chinese Contemporary Cinema และ Award-Winning Films: ภาพยนตร์รางวัลที่นำเสนอมุมมองทางสังคมและการเมืองได้อย่างลุ่มลึก งดงาม และคมคาย
